Wat is mergel?

Mergel heeft twee betekenissen:

• Mergel in de exacte betekenis is een grondsoort die voor 2/3 uit kalk en voor 1/3 uit klei of leem bestaat. Het is een naam die uit het Duits "mergel" en het Frans "Marne" komt. Het is de geologisch correcte naam. Deze echte "mergel" is heel zacht en niet geschikt als bouwsteen. Ze wordt veel gebruikt om op het land uit te strooien om het land te verbeteren, losser te maken en te ontzuren. Dit is al een heel oud gebruik dat al meer dan 2000 jaar geleden gebruikt werd.
• Mergel zoals het in Zuid-Limburg gebruikt wordt. Eigenlijk is dit dus een foute naam want de Limburgse Mergel heet eigenlijk "kalksteen". Deze mergel (kalksteen dus) bestaat voor 96% uit kalk en voor de resterende 4% uit sporenelementen zoals ijzeroxiden. Het is veel harder dan de echte mergel. Gelukkig blijven wij toch nog het woord mergel overal gebruiken.

Als we het nog preciezer willen doen, is zelfs de term Kalksteen niet precies genoeg. Eigenlijk heet deze steen "Calcareniet". In Calcareniet tref je het woord Calc aan. Het is dus Kalk maar we wisten al dat het kalksteen is. Het "...areniet" betekent dat deze kalksteen de vorm heeft van zandsteen, dus uit korreltjes bestaat. En dat klopt ook want als je de mergel onder een microscoop bekijkt, zul je zien dat het allemaal korreltjes zijn die met kalkbruggetjes aan elkaar geplakt zijn. Tussen deze korreltjes zit nog open ruimte waar lucht of water inzit. De mergel is voor ongeveer 1/3 hol, poreus. Ze laat dus prima water door.

Mergel is een sedimentatiegesteent. Dat wil zeggen dat de mergel in laagjes is gevormd op de bodem van een ondiepe subtropische zee, ongeveer zoals de waddenzee nu is. In deze zee leefde vele kleine diertjes met een kalkskelet. Als deze dood gingen, zakte die diertjes naar de bodem en alleen het kalkskelet bleef over. Als er maar genoeg dode skeletjes op elkaar liggen, wordt het een dik pakket dat stevig samengedrukt word en zo de harde mergel gemaakt heeft.

www.mergelgrot.nl

© Stichting ir. D.C. van Schaïk info@vanschaikstichting.nl, www.vanschaikstichting.nl
© Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven, info@sok.nl, www.sok.nl
Postbus 2235, 6201 HA Maastricht